![]() |
|
|
|
Oude wegen, nieuwe kansen! |
|
Inhoud Aanleiding en aanpak.
1. Visie en
uitgangspunten
7. Financiën
Tot slot |
|
|
![]() |
|
|
|
Aanleiding en aanpak.
Voor u ligt het beleidsplan 2010 – 2014 van de Protestantse
wijkgemeente Vredeveld. Het vorige beleidsplan stamt uit 2003 en had
een looptijd tot en met 2007. Het werd dus hoog tijd om dat plan te
heroverwegen. Doel is om een beknopt stuk te schrijven als basis voor de jaarlijks vast te stellen activiteiten. Zonder breed draagvlak krijgt een beleidsplan echter geen functie en (ver)wordt het plan tot een zinloos document. Zo bekeken is het proces van de totstandkoming van het beleidsplan misschien nog belangrijker dan het uiteindelijke product. Gekozen is daarom voor een werkwijze waarbij alle kerkenraadsleden betrokken werden bij het opstellen van een visie en bij het denken over een structuur van het beleidsplan. Met de verwachting dat het nieuwe plan zo zal worden gezien als een gemeenschappelijk aanvaard zinvol beleidsstuk. Het beleidsproces heeft vorm gekregen door het organiseren van twee bezinningsdagen aan de hand van “Het handboek Gezonde Gemeente van Robert Warren”, van Ekklesia te Gorinchem en besprekingen rond discussievragen in een aantal kerkenraadsvergaderingen. Bij het schrijven van het beleidsplan is nauwkeurig gebruik gemaakt van de verslagen van die activiteiten. Veel van wat in die gesprekken een rol speelde is in de tekst en de toelichting op de visie terug te vinden. Op 15 april 2010 is de visie met toelichting op een gemeenteavond met een zestigtal gemeenteleden besproken. De aanwezige gemeenteleden en de wijkkerkenraad bleken op één lijn te zitten. 1. Visie en uitgangspunten "Verbonden met de kerk van alle eeuwen en plaatsen wil de wijkgemeente Vredeveld een veilig (t)huis zijn voor iedereen, met open ogen en handen voor mensen dichtbij en ver(der)af. In liturgie en verkondiging, in leren en dienen, in muziek en uitingen van kunst en cultuur, zoeken we samen de relatie met de Eeuwige om, daarin gesterkt, geďnspireerd en bevrijd, de toekomst in te gaan langs wegen die gericht zijn op gerechtigheid". 1.1. Wijkgemeente
We zien de wijkgemeente Vredeveld als een groep mensen, die bezield
door het christelijk geloof, de hoop op Gods toekomst in de wereld
om haar heen levend probeert te houden. 1.2. Adventskerk, het gebouw
Door het gebouw, de Adventskerk, is de wijkgemeente in Assen -Oost
herkenbaar aanwezig. 1.3. Liturgie en muziek Door een wekelijks met zorg samengestelde liturgie, geďnspireerd door de kerkelijke traditie van eeuwen, wordt de gemeente actief bij de eredienst betrokken. Dit is een dynamisch gebeuren. De liturgie ontwikkelt zich. Er worden dan ook regelmatig nieuwe teksten, acclamaties, liederen en gebeden aan de liturgie toegevoegd. 1.4. De relatie met de Eeuwige
Wij streven naar een sfeer, waarin we open met elkaar kunnen spreken
over de geloofsovertuigingen en godsbeelden waardoor wij en anderen
geďnspireerd worden. 1.5. Een veilig (t)huis
Wij proberen te leven als een gemeenschap. We bieden een (t)huis
waar ieder gezien en gekend wordt, waar ieder welkom is, waar veel
gebeurt en waar ieders inbreng wordt gewaardeerd. 1.6. Naar buiten, de toekomst in
We omarmen het verleden en durven tegelijkertijd taken anders aan te
pakken. 1.7. Uitgangspunten voor beleid
We
voorzien als eerste in de uitvoering van de kerntaken van de
wijkgemeente, te weten de kerkdiensten, pastoraat en diaconaat. Bij
minder menskracht en financiën ligt daar onze prioriteit; omdat we
dát willen doen waar we goed in zijn, met de mensen die zich als
vrijwilliger hiervoor willen inzetten, maken we duidelijke(r)
keuzes. 2. Ontwikkelingen PGA De Protestantse Gemeente Assen (PGA) is samengesteld uit zes wijkgemeenten, de Vrijzinnige Protestanten Assen afdeling Assen (VVP) en de Sionsgemeente (kerkenraadscommissie op gereformeerde grondslag). Allen zijn bestuurlijk vertegenwoordigd in de Algemene Kerkenraad (beleidsorgaan). In het College van Kerkrentmeesters (CvK) en het College van Diakenen (CvD) zijn alleen de zes wijkkerkenraden vertegenwoordigd.
In december 2009 bracht een door de AK ingestelde werkgroep
Creatieve Denktank voor de PGA een toekomstgericht rapport uit onder
de titel: “Een beziel(en)de gemeente” (Bronverwijzing 1).
terugdringen van begrotingstekorten op basis van inhoudelijke keuzes
en het inzetten van het eigen vermogen;bezuinigingen zijn
noodzakelijk maar er blijft ruimte nodig om te investeren in nieuw
beleid;
de kerk present stellen in de Asser gemeenschap bijvoorbeeld bij
manifestaties; het imago van de kerk verbeteren; Over deze voorstellen zal nog besluitvorming plaatsvinden.
Conclusie 3. De wijk Assen-Oost De ontwikkeling van de bevolking in de wijk Assen-Oost en het ledenbestand van de Protestantse wijkgemeente Vredeveld zijn belangrijke indicaties voor verder beleid. Samenvattend noemen wij de volgende feiten en cijfers: Assen-Oost heeft 7.883 inwoners (2009), verdeeld over 11 buurten; dat is 12 procent van de gehele Assense bevolking (65.221); De Protestantse Gemeente Vredeveld kent 1.085 leden (2009), dat is 14 procent van PGA Assen (7.908) en 1,7 procent van de Assense bevolking;
van de 1.085 leden zijn 55 procent 60 jaar en ouder, 24 procent
tussen de 40 en 60 jaar, bijna 60 procent woont er al langer dan 10 jaar en er wonen meer ouderen en minder jongeren in vergelijking met het gemiddelde van Assen; van de huishoudens is bijna 50 % alleenstaand, waarschijnlijk merendeels ouderen; er wonen iets meer hoger opgeleiden en meer lager opgeleiden in vergelijking met het gemiddelde in Assen en ongeveer 65 % heeft een beroep (15-64 jaar); het percentage huurwoningen is ongeveer 56 procent; het merendeel van de woningen is gebouwd tussen 1945 en 1970; bijna de helft van de huishoudens is alleenstaande hoger dan het gemiddelde in geheel Assen); er zijn drie basisscholen actief, waaronder de Christelijke Jenaplanschool de Regenboog. in ontwikkeling is het Park Diepstroeten op het huidige Vanboeijen-terrein met in ieder geval 700 woningen hoofdzakelijk voor gewone burgers en een aantal voor mensen met een verstandelijke handicap, en het Palet met 300 woningen en appartementen.
Uit de demografische gegevens van het Denktankrapport voor de
Protestantse Gemeente Assen (PGA) van januari 2010 valt op te maken
dat in de periode 2004 tot 2009 de bevolking van
Conclusie 4. Organisatiestructuur
Een van de belangrijkste wijzigingen in de vorige beleidsperiode is
de verandering van de organisatiestructuur geweest. Uitgangspunt van
die in 2005 ingevoerde structuur was het gebruikmaken van
kwaliteiten en belangstelling van de gemeenteleden voor specifieke
taken. Voordeel van deze werkwijze is het ontstaan van een groot draagvlak voor het werk dat gedaan moet worden door de deelname van ca. 200 vrijwilligers. Dit was en is ook nodig want de predikant heeft slechts een aanstelling voor 80% en wordt aangevuld met een kerkelijk werker voor 20% voorlopig tot 2012. Deze laatste richt zich vooral op het bezoekwerk van de 80 plussers. In 2009 is het organisatiemodel geëvalueerd (Bronverwijzing 3). De belangrijkste aandachtspunten uit die evaluatie zijn: de communicatie tussen werkgroepen en kerkenraad vraagt voortdurende alertheid; de gemeente vergrijst waarmee de continuďteit van alle werk in gevaar komt; contact met nieuw ingekomenen is niet altijd gemakkelijk; de rol en de taak van de predikant in het pastoraat kan duidelijker worden neergezet waar het gaat om bijzonder en crisispastoraat. In het actieplan 2010-2011 zijn de overige bevindingen grotendeels vertaald. Het kerkenwerk is verdeeld in zes werkvelden. Een werkveld bestaat uit werkgroepen en activiteiten. Activiteiten zijn doe dingen waarvoor nauwelijks overleg nodig is en die vaak door een persoon worden gedaan. De werkgroepen “vergaderen”. Elke activiteit of werkgroep kent een contactpersoon, die aanspreekbaar is op de taak van de werkgroep/ activiteit. Er zijn ook stedelijke werkgroepen (zoals het Missionair Beraad en Zending, Werelddiaconaat en Ontwikkelingssamenwerking (ZWO)/Kerkinactie). Ook zij kennen een aan te spreken contactpersoon. Om de verbinding tussen het gemeentewerk en de wijkkerkenraad zeker te stellen, zijn per werkveld één of meer ambtsdragers aanspreekpunt. Zij onderhouden op hun eigen wijze contact met de werkgroepen en activiteiten. De predikant is bij vele daarvan inhoudelijk betrokken. Voor de werkvelden pastoraat, diaconaat en vieren is bij de vaststelling van de structuur afgesproken dat de verantwoordelijke ambtsdrager daadwerkelijk deelneemt aan een van de werkgroepen, dus direct betrokken is. Inmiddels is elk werkveld vertegenwoordigd in de kerkenraad maar niet altijd met, zoals in de oorspronkelijke opzet werd voorgesteld, twee ambtsdragers. In een bijlage is de huidige organisatiestructuur schematisch weergegeven (zie bijlage 1). Conclusies Vanwege de vergrijzing van de Protestantse wijkgemeente Vredeveld komt de continuďteit van het (vrijwilligers)werk in gevaar. De communicatie tussen de werkgroepen en de kerkenraad vraagt alertheid van beide partijen. De werkwijze in het pastoraat vraagt voortdurend aandacht. 5. Vastliggende onderdelen van kerk-zijn De meeste taken in de kerkelijke gemeente liggen vast. Wat is een kerk zonder kerkdienst, pastoraat of diaconaat. Deze taken vormen de ruggengraat van de gemeente. 5.1. Kerkdiensten In de Adventskerk besteden wij veel aandacht en zorg aan de liturgie en aan de vormgeving in de orde van dienst. Dat geldt eveneens voor de liederen, de begeleiding en de muziekkeuze. Tussentijds en Zingend Geloven zijn naast het Liedboek de bronnen voor de kerkmuziek. De kindernevendienst vormt liturgisch een onderdeel van de dienst. Dit wordt vooral zichtbaar op hoogtijdagen en in projecten. Het aantal kinderen voor de nevendienst neemt af, bovendien verdwijnen de jongeren na de basisschool uit het zicht van de gemeente en vaak met hen hun ouders. 5.2. Pastoraat ‘Omzien naar elkaar, oog en oor’ zijn, is het belangrijkste van het pastoraat. Wij hebben dat zo georganiseerd dat het pastoraat door vele vrijwilligers wordt gedragen. Vanwege de toename van het aantal ouderen krijgen we ook bij dit werk te maken met minder vrijwilligers die beschikbaar zijn voor het bezoekwerk. 5.3. Diaconaat Het diaconaat betekent in de wijkgemeente ‘omzien naar elkaar met hand en voet’, dichtbij en ver weg. Wij zijn maatschappelijk betrokken, helpen waar geen helper is, zetten ieders persoonlijke vaardigheden en kwaliteiten in en voeren uit wat kerkordelijk bij het ambt hoort. Diakenen kunnen niet alles zelf. Samen met de gemeenteleden geven wij het diaconale werk gestalte met respect en acceptatie van ieders positie, keuzes en oplossingen. Pastoraat en diaconaat vullen elkaar aan en versterken elkaar. 5.4 Vorming en toerusting Per seizoen maken we een programma waarin verbinding wordt gezocht met andere activiteiten. Het programma vormt onderdeel van het activiteitenprogramma van de PGA, waardoor ieder die dat wil er aan kan deelnemen. Vast ritueel vormt ondermeer de jaarlijkse pelgrimstocht. Met de wijkgemeente Centrum Witterholt wordt in 2010 samengewerkt waar het de catechese betreft.
Conclusie 6. Eigen profilering van kerk-zijn In het beleidsplan “Van binnen naar buiten, periode 2003-2007” (Bronverwijzing 5), werden drie kernpunten aangegeven. Te weten: pastoraat als een specifiek aanbod van de kerk; de relatie met de buurt en specifiek met GGZ Drenthe en Vanboeijen; een culturele invalshoek door kerkmuziek en culturele activiteiten en exposities. Uit de bijeenkomsten van de kerkenraad blijken deze nog steeds de kernpunten van het beleid te zijn. Aan de hier genoemde kernpunten wordt voor de toekomst het diaconaat toegevoegd. 6.1. Het pastoraat
Het pastoraat is in de wijkgemeente in meerdere vormen
georganiseerd. Gemeenteleden die dat wensen worden geregeld bezocht,
voor de 80+ is er een kerkelijk werker, voor intensiever pastoraat
is er een pastoraal team waarvan de predikant deel uit maakt. In de
kerk is wekelijks een inloopmoment voor pastorale vragen, waaraan
ook de GGZ pastores meewerken. De pastorale zorg rond uitvaarten door predikant en vrijwilligers is beschreven in een protocol met aandacht voor voorzorg, uitvoering en nazorg.
De kerkelijk werker, specifiek gericht op de groep 80+, is
voorlopig aangesteld voor vier jaren van 2009 tot en met 2012. We
zijn halverwege. 6.2. De relaties in Assen-Oost Binnen de wijk Assen-Oost vormen GGZ Drenthe en Vanboeijen, de belangrijkste relaties. De relatie met GGZ Drenthe in casu de samenwerking met de pastores is gebleven en vernieuwt zich geregeld. Deze relatie geeft kleur aan de wijkgemeente zowel door het kerkbezoek van GGZ-bewoners als door de bijdrage aan de diensten door de pastores;
Met VanBoeijen is de relatie lang onduidelijk geweest. Er is
inmiddels gekozen voor een speciale ouderling voor de doelgroep
mensen met een verstandelijke beperking die in de wijk wonen. Ten behoeve van het contact met de wijk Assen-Oost hebben zich vaste onderdelen ontwikkeld zoals een bijdrage aan het wijkfeest, artikelen in het wijkblad, een open kerk op monumentendag en bij de rijwielvierdaagse. De vraag blijft bestaan of de wijk de Adventskerkgemeente voldoende kent. 6.3. Het culturele profiel De laatste vijftien jaar heeft het culturele profiel van de wijkgemeente duidelijk vorm gekregen. Velen, ook buiten de wijkgemeente Vredeveld, voelen zich daardoor thuis
in de Adventskerk. Naast het gesproken woord wordt bewust gekozen
voor andere - niet verbale- vormen die uitnodigen tot zingeving en
reflectie. Door het gebruik van beeldende kunst, door muziek, in de
liturgie worden zo veel mogelijk zintuigen en emoties aangesproken.
Zo wordt in veel activiteiten het culturele profiel zichtbaar. De
keuze voor het samengaan van deze verschillende invalshoeken bepaalt
het beeld van de Wijkgemeente in Assen-Oost en daarbuiten. In de
komende jaren gaan we experimenteren met verbreding en verfijning
van dit model. 6.4. Het diaconaat Het diaconaat is er voor mensen, die hulp nodig hebben, in de buurt of ver(der) weg, en krijgt gestalte via vele acties en activiteiten. We noemen het verzorgen van kerstattenties, kerstpakketten en materiële (praktische) of financiële hulp. Wij (en het CvD) werken samen met Stichting Budget Support Assen, vertegenwoordigd in het platform 'Sociale Alliantie Assen', een samenwerkingsverband van o.a. de diaconiën van de PKN, het bisdom Groningen, het UBA, de Klantenraad en de gemeente Assen. Andere acties zijn: “Vakantiegeld Samen Delen”, deelname en/of inbreng “Open Huis van de Kerken”, de reguliere inzamelingen voor projecten en werelddiaconaat. Voor acties verder weg noemen wij onze bijdrage aan het werk van Amnesty International, het stimuleren van Oikocredit, deelname aan Kerkinactie en het jeugdfiliaal van de Wereldwinkel. Met bijdragen via Stichting Present en Resto vanHarte spelen wij in op nieuwe mogelijkheden (Bronverwijzing 6).
Conclusies We weten niet hoe wij bekend zijn en staan in de wijk Assen-Oost. Het contract met de kerkelijk werker loopt in 2012 af. Bezinning op vervolg is noodzakelijk. Het diaconaat is in ontwikkeling door het inspelen op nieuwe mogelijkheden.. 7. Financiën 7.1. Middelen wijkgemeente De financiën van de wijk worden beheerd door de wijkbeheerscommissie. Vanaf 2010 maakt deze commissie een begroting waarvoor de verschillende werkgroepen en de kerkenraad informatie aanleveren. Elke wijk ontvangt jaarlijks van de Algemene Kerkenraad een wijkbudget gebaseerd op vaste gegevens. Jaarlijks ontvangt de wijkgemeente op basis van een werkplan een bedrag van max. € 1.200,- voor missionaire activiteiten. Daarnaast wordt voor verschillende activiteiten, zoals kerkmuziek, vorming en toerusting, kerk en theater gecollecteerd. Bij toename van activiteiten zullen acties nodig zijn om de tekorten weg te werken. 7.2. Diaconaal budget Het College van Diakenen draagt onder meer zorg voor geldverwerving ten behoeve van diaconale arbeid in de wijkgemeenten. Onze jaarlijkse inkomsten en uitgaveninclusief incidentele giften, schommelen al jaren rond de € 3.000,-. De wijkdiaconie kan voor grotere hulpverleningsvragen terecht bij het College van diakenen. De uitgaven betreffen kosten als gevolg van algemeen diaconaal werk, activiteiten voor ouderen, vakantiegeld samen delen, kerstpakketten en -attenties, bloemen en incidentele giften.
Conclusie 8. Conclusies en bevindingen In het voorgaande is een aantal conclusies geformuleerd. Samen met deze conclusies vatten wij onze bevindingen als volgt samen. Het aantal actieve leden van de wijkgemeente neemt af door vergrijzing en onvoldoende aanwas van nieuwe leden; in zowel de zondagse kerkdienst als in doordeweekse activiteiten ontbreekt naast de jeugdigen van 15 – 30 jaar ook de groep van 30 – 45 jaar en daarmee ook hun kinderen; Uit de demografische gegevens blijkt dat we weinig nieuwe leden kunnen verwachten. De groei van het aantal inwoners in Assen-Oost leidde niet tot toename van het aantal kerkleden; De uitwerking van beleidsvoornemens van de PGA op basis van het rapport “een bezielende gemeente” zal wellicht meer energie en een andere inzet vragen van de wijkgemeente dan tot dusverre; De kerkelijk werker is medio 2010 op de helft van de afgesproken periode van 2009 tot en met 2012; De wijkgemeente heeft een helder profiel, namelijk een cultureel profiel; Het blijven uitvoeren van de drie kerntaken van de wijkgemeente (kerkdiensten, pastoraat en diaconaat), ondanks een toenemende vergrijzing, kan betekenen dat er nog efficiënter gewerkt moet worden 9. Beleidsvoornemens Een plan zonder voornemens en acties heeft geen betekenis. Hoewel veel afhangt van de inzet van mensen en ieders kwaliteiten kan met behulp van ieders inbreng veel worden gerealiseerd. Dat is de afgelopen periode gebleken (oude wegen) en zal in komende periode weer (moeten) blijken (nieuwe kansen). Uit de geschetste situatie in dit beleidsplan zijn voor de komende periode in ieder geval de volgende voornemens uitermate belangrijk. We blijven ons als eerste inzetten met de mensen en de beschikbare middelen voor de kerntaken van de wijkgemeente, te weten de zondagse kerkdienst, het pastoraat en diaconaat; De komende vier jaren is het van groot belang dat we de kern van onze gemeente kunnen vasthouden door: het op peil houden van het aantal vrijwilligers nog scherper te letten op het efficiënt werken; Daarvoor zullen er duidelijker keuzes gemaakt moeten worden, enerzijds omdat er minder vrijwilligers zullen zijn, anderzijds omdat we dat willen doen waar we goed in zijn; Om een gemeente te zijn voor alle leeftijdsgroepen zoeken we gericht contact met de middengroep en hun kinderen die wel zijn ingeschreven maar geen of een losse band hebben met de kerk;
We onderzoeken hoe we kerk in de buurt willen zijn binnen de
mogelijkheden die we hebben. We gaan voor ons culturele profiel en versterken dit waar het mogelijk is; we willen een ontwikkelplatform zijn voor kunst en kerkmuziek; We doordenken onze theologische kleur; Er wordt onderzocht of een Van Harte Resto restaurant mogelijk is. Indien ja, dan werken we daar van harte aan mee; we streven naar handhaving van de kerkelijk werker na 2012 of 100% predikantsplaats; We werken mee aan de acties die voortkomen uit het rapport “naar een beziel(en)de gemeente”; We zoeken waar nodig en mogelijk naar meer samenwerking met andere wijkgemeenten; Elk jaar wordt een jaarthema gekozen dat aansluit bij onze beleidsvoornemens. We ronden het beleidsplan af met een voorstel voor een Actieplan voor 2010 en 2011, nadat we enkele bronverwijzingen hebben aangegeven. Actieplan 2010-2011 Jaarthema: De Adventskerk is er voor alle leeftijdsgroepen. De prioriteit zal nu komen te liggen bij de eerder genoemde middengroep. Er wordt een werkgroep gevormd die daarvoor een plan maakt. Mogelijkheden zijn, samenwerken met de scholen in Assen-Oost, bezoeken aan de doelgroep, betrekken verschillende generaties, jongeren mee laten werken in en om de kerk(dienst).
Kerkdienst Er wordt een jaarplanning gemaakt voor de (bijzondere) diensten;
Pastoraat Jaarlijks organiseren we een speciale avond voor nieuw ingekomenen; Er komt een speciale folder voor de kerkelijke uitvaart.
Diaconaat We werken mee aan de ontwikkeling van een stedelijk diaconaal centrum; Na een positieve uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek voor een Resto vanHarte restaurant in Assen(-Oost?) werken we mee aan de realisering hiervan; Vrijwilligers leveren een bijdrage via het hulpaanbod van Stichting Present; Incidentele financiële hulp stemmen we af met St. Budget Support, binnen de afspraken met het College van Diakenen
Jongeren
Cultureel profiel
Kerk in de buurt
Kerkelijk werker
Financiën Tot slotDe wijkkerkenraad koos voor een beknopt beleidsplan. Wanneer wordt verwezen naar een Bron betekent dit dat hierin informatie valt te lezen die voor het beleid en dit beleidsplan belangrijke input is geweest. Deze Bronnen zijn niet als bijlage bijgevoegd, maar zijn voor de lezer desgevraagd wel beschikbaar. Bronverwijzing 1, Rapport “Een beziel(en)de gemeente”, Creatieve Denktank PGA; Bronverwijzing 2, De wijkvisie voor Assen-Oost, gemeente Assen; Bronverwijzing 3, Rapport, vier jaren met een eigen organisatiestructuur; Bronverwijzing 4, Beleidsplan “Van binnen naar buiten periode, periode 2003-2007”; Bronverwijzing 5, Verslag 2009 Werkgroep Kerkmuziek en Liturgie; Bronverwijzing 6, Jaarverslag 2009/2010 van de Diaconie. De huidige organisatiestructuur Protestantse wijkgemeente Vredeveld is te vinden onder INFORMATIE > structuur |
|
|